(مقدمات ) (فارسي) ابزار دقیق (Instruments)
اولین قدم برای کنترل یک فرایند ، شناخت و درک دینامیک و رفتارهای آن فرآیند است. برای کنترل یک کمیت باید در هر لحظه اطلاعات دقیقی از آن داشته باشیم. پس باید کمیت مورد نظر را همواره اندازه گیری نماییم. معمولا دستگاه های اندازه گیری از سه بخش حسگر یا سنسور (Sensor) ، مبدل یا ترانسدیوسر (Transducer) ، انتقال دهنده یا ترانسمیتر (Transmitter) تشکیل شده اند که گاهی این بخش ها با هم توام می شوند.
یک اندازه گیر خوب باید دارای ویژگی های متعددی باشد که برخی را همراه با شرح کوتاهی در زیر می آوریم:
·        حوزه ی اندازه گیری (Range): محدوده ای از دامنه ی تغییرات کمیت مورد اندازه گیری است ، که اندازه گیر قدر به اندازه گیری آن می باشد.
·        صفر اندازه گیری (Zero): معمولا نقطه ی مشخصی را در حوزه ی اندازه گیری به عنوان نقطه ی صفر در نظر می گیرند. در نقطه ی صفر ، لزوما خروجی اندازه گیر صفر نمی باشد و ممکن است دارای مقدار باشد.
·        انحراف صفر (Zero Drift): اندازه ی خروجی در نقطه ی صفر ممکن است با گذشت زمان یا دیگر عوامل تغییر کند ، این پدیده را پدیده ی انحراف صفر می گوییم.
·         حساسیت (Sensitivity): حساسیت یک اندازه گیر عبارت است از تغییرات خروجی اندازه گیر به واحد تغییرات در کمیت مورد اندازه گیری.
·        حد تفکیک (Resolution): حد تفکیک عبارت است از کوچکترین اندازه تغییرات کمیت مورد اندازه گیر ، اندازه گیری شود.
·        پاسخ دهی (Response): در عمل اندازه گیر ها دارای ثابت زمانی و بعضا تاخیر خالص می باشند. ثابت زمانی عنصر اندازه گیر باید از کوچکترین ثابت زمانی موجود در حلقه ی کنترل بسیار کوچکتر باشد.
·        خطی بودن (Linearity): اگر شیب مشخصه ی ورودی_خروجی اندازه گیر ثابت باشد ، یک اندازه گیر مطلوب خواهیم داشت. گاهی اوقات بهترین خطی که مشخطه ی اندازه گیر را بیان می کند ، به عنوان مشخصه ی اندازه گیر در نظر گرفته می شود.
·        پسماند (Hysteresis): هیسترزیس نوعی رفتار غیر خطی در اندازه گیر ها می باشد که مشخصه ی اندازه گیر در مسیر افزایش ورودی با مشخصه ی اندازه گیر در مسیر کاهش ورودی تفاوت دارد.
·        دقت (Accuracy): تطابق مقدار اندازه گیری شده با مقدار واقعی کمیت مورد اندازه گیری است.
·        تکرار پذیری (Repeatability): تکرار پذیری در اندازه گیر ها ویژگی مهمی است و به معنی نتیجه ی یکسان در اندازه گیری یک کمیت در شرایط ثابت است.
یک نکته ی مهم در باره ی مقایسه ی تکرار پذیری و دقت این است که یک اندازه گیر تکرار پذیر و غیر دقیق را می توان به راحتی اصلاح کرد ، اما یک اندازه گیر غیر تکرار پذیر هر چند هم دقت بیشتری داشته باشد ، به دلیل تغییرات رفتار ، مشکلاتی را به وجود خواهد آورد. [2]
 منبع:۲-    اصول و اجزاء: کنترل صنعتی / سبزپوشان- سید حجت / انتشارات دانشگاه علم و صنعت ایران / چاپ پنجم 1386